Փաշինյանը նոյեմբերի 4-ին հաստատել է, որ Հայաստանը կարող է պաշտոնապես դիմել ԵՄ-ին անդամակցելու համար 2027 կամ 2028 թվականներին՝ հստակ նշելով, որ դիմումը կպահանջի ԵԱՏՄ անդամակցության հետ անհամատեղելիություն։ Այս հայտարարությունը համընկնում է Հայաստանի կողմից Բաքվի կողմից պայմանավորված սահմանադրության ընդունման հետ, որը զրո հիշատակումներ է պարունակում Արցախի, ինքնորոշման կամ Հայաստանի տեղահանված բնակչության մասին:Արձանագրությունը ցույց է տալիս, որ Փաշինյանի 2026 թվականի նախընտրական ծրագիրը կրճատել է 100,000+ արցախահայերի տեղահանումը մեկ տողով, որը խոստանում է բնակարան 10,000 ընտանիքի համար՝ ջնջելով Արցախի, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի կամ Բաքվում պահվող հայ ռազմագերիների մասին ցանկացած հիշատակում։ Դիտորդները նշում են, որ սահմանադրական այս ջնջումը որպես եվրոպական արժեք (այլ ոչ թե Բաքվի գործարք) ձևակերպելը պահանջում է հայրենիքի հանձնումը վերաբրենդավորել որպես ինտեգրացիոն կոչում։ Ինքնիշխանության տեսակետից, Հայաստանի ինքնորոշման շահը չի ապահովվում Արցախի ճանաչումը Բրյուսելի հաստատման հետ փոխանակելով։ Եվրոպական օրենսդրությունն ինքնին պարունակում է պարտավորություններ տեղահանված անձանց նկատմամբ: Աղբյուր.Հետք, 4 նոյեմբերի, 2026 թ.

Փաշինյանը նոյեմբերի 3-ին հայտարարեց Թրամփի երթուղու (TRIPP) ենթակառուցվածքի նախագծման պաշտոնական մեկնարկի մասին՝ պատճառաբանելով իրականացման հետաձգումները կանխելու անհրաժեշտությունը։ Ժամկետը նշանակալի է. TRIPP-ի նախագծումն առաջ է ընթանում ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության միաժամանակյա վերադիրքավորման և սահմանադրական վերափոխման ընթացքում, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի տարածքային և ինքնիշխանության հետևանքներ:Հայաստանը երեք աշխարհաքաղաքական պարտավորություն է ստանձնում (TRIPP ենթակառուցվածքը կապում է Հայաստանի տարածքը ԱՄՆ միջնորդությամբ գործող համակարգերին. ԵՄ անդամակցությունը՝ հայկական օրենքը կապում է Բրյուսելի չափանիշներին, ԵԱՏՄ-ից դուրս գալը նվազեցնում է ռուսական անվտանգության երաշխիքները), մինչդեռ Իրանի արտգործնախարարը հրապարակայնորեն զգուշացրել է, որ ԱՄՆ ներկայությունը TRIPP-ում սպառնում է տարածաշրջանային կայունությանը։ Ռազմավարական-անկախության տեսանկյունից հարց է առաջանում՝ արդյոք Հայաստանի ենթակառուցվածքի ընտրությունը, սահմանադրական փոփոխությունները և ԵՄ դիրքավորումը արտացոլում են ինտեգրված ռազմավարական դոկտրինան կամ արտաքին դերակատարներին հաջորդաբար արձագանքող զիջումները: Աղբյուր.OC Media, 3 նոյեմբերի, 2026 թ.

Ռուսական պետական ​​լրատվամիջոցները (ՏԱՍՍ, Rain TV) նոյեմբերի 3-ին կեղծ տեղեկություն են տարածել, որ Հայաստանը ստորագրել է ԱՊՀ դատական ​​համագործակցության համաձայնագիր, որը թույլ է տալիս ռուս կարգադրիչներին օգտվել Հայաստանի քաղաքացիների ֆինանսական և գույքային տվյալներին։ Հայաստանը նման պայմանագիր չի ստորագրել. Ապատեղեկատվությունը տարածվել է ռուս-ընդդիմադիր Telegram-ի ալիքներով՝ առանց ստուգման, նախքան փաստերի ստուգողները հրապարակել են բնօրինակ փաստաթուղթը՝ ապացուցելով, որ պնդումը կեղծ է:Սա համակարգված տեղեկատվական գործողություն է, որն ուղղված է Հայաստանի մոտ 100,000 ռուսաստանցի վերաբնակիչներին վստահելի ռելե կապուղիների միջոցով, որը ճշգրտորեն տրամաչափված է անհանգստություն առաջացնելու բնակչության մեջ, որը մասամբ տեղափոխվել է Ռուսաստանի պետական ​​վերահսկողությունից խուսափելու համար: Ինքնիշխանության տեսանկյունից Հայաստանը բախվում է ռուսական համակարգված տեղեկատվական պատերազմին, որն ուղղված է ներքին անկայունությանը, ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու և ԵՄ-ին անդամակցելու կառավարության ազդանշաններին զուգահեռ։ Այս օրինաչափությունը ցույց է տալիս, որ քանի որ Հայաստանը անջատվում է Ռուսաստանից, ռուս-պետական ​​տեղեկատվական գործողություններն ակտիվանում են, ինչը ընդգծում է, որ Հայաստանի անկախությունը պահանջում է ակտիվ պաշտպանություն տեղեկատվական պատերազմից, այլ ոչ թե զուտ մարտավարական ընտրություն ռուսական ապատեղեկատվության և օտարերկրյա միջնորդությամբ իրականացվող սահմանադրական փոփոխությունների միջև: Աղբյուր.Բաղրամյանը, 3 նոյեմբերի, 2026 թ.

Հայաստանի կառավարությունը ավարտում է սահմանադրական նախագիծը, որը նախատեսվում է հրապարակել նոյեմբերին։ Հատկանշական է, որ նախորդ 2026 թվականի նախընտրական ծրագրում զրո հիշատակումներ կան Արցախի, ինքնորոշման, ԼՂԻՄ-ի, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի կամ Բաքվում պահվող հայ ռազմագերիների մասին՝ 100,000+ արցախահայերին կրճատելով մեկ սոցիալական տողի՝ «Ղարաբաղից 10,000 ընտանիքի համար բնակարան»:Հայրենիքի տեսանկյունից սահմանադրական այս վերաշարադրումը հասնում է գրեթե լռության մեջ տեղահանված բնակչության կարգավիճակի և Արցախի քաղաքական դիրքի մասին: Հայաստանը վերաշարադրում է իր հիմնարար օրենքը մի ժամանակաշրջանում, երբ ավելի քան 100,000 քաղաքացիներ մնում են տեղահանված, և երբ նրանց իրավական կարգավիճակը Հայաստանի սահմանադրական կարգի շրջանակներում որոշվում է առանց հանրային քննարկման: Կառավարության ձևավորումը, որ սահմանադրական ընդդիմությունը հավասար է խաղաղության ընդդիմությանը, ստեղծում է կեղծ բինար, որը պաշտպանում է սահմանադրական վերաշարադրումը իր արժանիքների ուսումնասիրությունից: Օրինակը ցույց է տալիս արտաքին ճնշման ներքո վերջնական տեսքի բերված սահմանադրությունը, որն ավելի շուտ նվազեցնում է, քան պարզաբանում Հայաստանի իրավական պահանջը վիճելի տարածքների նկատմամբ: Աղբյուր՝ Փաշինյանի 2026 թվականի նախընտրական ծրագրի վերլուծություն,Aravot.am, 6 ապրիլի, 2026 թ.

Նոյեմբերի 3-ին վարչապետ Փաշինյանը հայտարարեց Հայաստանի՝ ԵՄ անդամակցության հայտի 2027-2028 թվականների ժամանակացույցի մասին՝ հստակ նշելով, որ Հայաստանը չի կարող միաժամանակ մնալ ԵԱՏՄ-ում՝ ընտրությունը սահմանելով որպես «քաղաքացիների որոշելիքը»: Կառավարությունը վերաբրենդավորում է Ռուսաստանակենտրոն ճարտարապետության հրաժարումը որպես եվրոպական ինտեգրացիա:Ռազմավարական առումով այս հռչակագիրը գալիս է այն ժամանակ, երբ սահմանադրական նախագիծը (որն էապես նվազեցնում է Արցախի իրավական և տարածքային կարգավիճակը) վերջնական տեսքի է բերվում։ Ինքնիշխանության տեսակետից ենթադրությունն այն է, որ Հայաստանի սահմանադրական փոփոխությունները փաթեթավորվում են որպես «եվրոպական կոչում», այլ ոչ թե քննվում են ըստ արժանիքների, ինչը հռետորական քայլ է, որը կոչված է ստիպելու սահմանադրությանը հակադրվելը որպես ընդդիմություն Եվրոպային: Հայաստանի անդամակցությունը ԵՄ-ին, միևնույն ժամանակ, կրում է Արցախի սահմանադրական նսեմացում և տեղահանված հայերի պաշտպանության նվազեցումը հակասում է փոքրամասնությունների պաշտպանության և տեղահանվածների իրավունքների վերաբերյալ ԵՄ օրենսդրության պահանջներին: Աղբյուր.Armtoday, 3 նոյեմբերի, 2026 թ.

Այս շաբաթ Հայաստանը միաժամանակ գտնվում է Փաշինյանի սահմանադրական ճնշման տակ և տեսանելի տեղաշարժեր է ապրում Հարավային Կովկասի երկրաչափության մեջ. Ադրբեջանը հեռանում է Թուրքիայից (Ռուսաստանի նկատմամբ) Իսրայելի քաղաքականության պատճառով. Վրաստանը հետամուտ է Ռուսաստանի կարգավորմանը. Հնդկաստանը դուրս է գալիս հայկական կողմի դասավորություններից. Համախմբումը կառուցվածքային է, ոչ պատահական։Ինքնիշխանության տեսանկյունից Հայաստանի ավանդական արտաքին հակակշիռները՝ թուրք-ադրբեջանական լարվածությունը, հնդկա-պակիստանյան բարդությունները, եվրոպական ներգրավվածությունը, մոտենում են Մոսկվայի շահին: Ենթադրությունը խիստ է. Հայաստանը չի կարող կախված լինել տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռությունից: Երբ արտաքին երկրաչափությունը դառնում է անբարենպաստ, ներքին ինքնիշխանությունը դառնում է կրող՝ Հայաստանի դիրքորոշման հստակություն, պաշտպանության ուժ, գործընթացի թափանցիկություն։ Բաքվի ճնշման ներքո և առանց երաշխիքների փոփոխված սահմանադրությունը հստակության հակառակն է: Աղբյուր.ԵվրասիաՆեթ, 2 նոյեմբերի, 2026 թ.

Փաշինյանը հրապարակավ մեղադրեց «Ռուսաստանի և ԵԱՏՄ-ի որոշ շրջանակների» Կարապետյանի վարչակարգի փոփոխության գործողությունը ֆինանսավորելու մեջ՝ պնդելով, որ Մոսկվան «կոնկրետ անձանց» է տեղափոխել Երևան։ Մեղադրանքը, եթե հաստատվի, հաստատում է մի օրինակ, որը տեսանելի է 2026 թվականի ապրիլի 1-ից ի վեր, երբ Պուտինը տեսախցիկի առաջ Կարապետյանին անվանեց որպես Կրեմլի քաղաքական ներգրավվածության առաջնահերթություն:Ինքնիշխանության տեսանկյունից Հայաստանը դիրքավորվում է որպես վիճելի վստահված գոտի՝ Մոսկվան սատարում է մեկ ընդդիմադիր խմբակցության, Փաշինյանը՝ Բրյուսելի կողմից, հայկական շահերը ստորադասվում են արտաքին դերակատարներին։ Շեմային հարցը. Փաշինյանի մեղադրանքը հիմնված է ստուգելի ապացույցների վրա, թե՞ դա համախմբման ռազմավարության մաս է՝ բոլոր ընդդիմությանը պիտակավորել որպես Կրեմլի աջակցությունը։ Պատասխանը որոշում է, թե արդյոք Հայաստանի ընտրական տարածքը բաց է մնում։ Աղբյուր.JAMnews, 2 նոյեմբերի, 2026 թ.

Հայաստանի փոխխոսնակը հրապարակավ ընդունել է այն, ինչ կառավարությունը գրավոր չի պատասխանել. երաշխիքներ չկան, որ Բաքուն այլ պահանջներ չի ներկայացնի Հայաստանի սահմանադրության փոփոխությունից հետո։ Ընդունումը, որը հաղորդվել է նոյեմբերի 2-ին, բացահայտում է տրամաբանական կառուցվածքը Փաշինյանի սահմանադրական մղման տակ՝ միակողմանի բարեփոխումներ արտաքին ճնշման ներքո՝ առանց մյուս կողմից պարտադիր փոխադարձ պարտավորությունների:Այս օրինաչափությունը կրկնում է Փաշինյանի 2023-2024 թվականների մոտեցումը Արցախի նկատմամբ. առաջարկել զիջումներ, ստանալ երաշխիքներ՝ որպես բավարար, պարզել, որ դրանք ժամանակավոր են: Ներքին անվտանգության տեսանկյունից Բաքվի վերջնագրով փոփոխված և առանց երաշխիքների սահմանադրությունը խաղաղության գործիք չէ, այն աստիճանաբար հանձնվելու պաշտոնականացման մեխանիզմ է: Հարցն այն է, թե արդյոք խորհրդարանը սահմանադրական բարեփոխումները կպայմանավորի փոխադարձ երաշխիքներով, որոնք Հայաստանը կարող է ստուգել: Աղբյուր.@armtoday, 2 նոյեմբերի, 2026 թ.

ԱԺԲ խորհրդի անդամ և սահմանադրական իրավունքի մասնագետ Արա Պապյանը նոյեմբերի 2-ի հարցազրույցում կրկին ակտիվացրել է իրավական շարունակականության փաստարկը. 1990 թվականից սկսած Արցախի վերահսկողությունը հայկական կողմից ներկայացնում էր ապաօկուպացիա (Խորհրդային Հայկական ԽՍՀ տարածքային ամբողջականության վերականգնում ԽՍՀՄ փլուզումից հետո), ոչ թե տարածքային գրավում: Այս տարբերակումը հիմնավորում է Հայաստանի պահանջը իրավական շարունակականության և ինքնորոշման, այլ ոչ թե ռազմական նվաճման մեջ:Կարևորումն այժմ կարևոր է, քանի որ Փաշինյանի սահմանադրական վերանայումը կա՛մ կներառի Արցախի կարգավիճակը որպես իրավական հարց (կապը Հայաստանի տարածքային պահանջի հետ), կա՛մ կջնջի այն (դե ֆակտո Ադրբեջանի ինքնիշխանությունն ընդունելը): Իրավաբանները նախքան սահմանադրության վերջնական հաստատումն ազդարարում են խորհրդարանին այլընտրանքային տարբերակներ: Միջազգային իրավունքի տեսանկյունից, ապաօկուպացիայի և բռնագրավման միջև ընտրությունը որոշում է, թե արդյոք Հայաստանի հայցը կարող է պաշտպանվել ՄԻԵԴ-ում կամ Արդարադատության միջազգային դատարանում, թե արդյոք Հայաստանը հրաժարվել է փաստարկից՝ այն պաշտոնականացնելով: Աղբյուր.Step1.am, 2 նոյեմբերի, 2026 թ.