ՓԱՇԱԶԱԴԵԻ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԲԱՑԱՀԱՅՏՈՒՄ Է ԲԱՔՎԻ ԻՐԱԿԱՆ ՕՐԱԿԱՐԳԸ
ՓԱՇԱԶԱԴԵԻ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԲԱՑԱՀԱՅՏՈՒՄ Է ԲԱՔՎԻ ԻՐԱԿԱՆ ՕՐԱԿԱՐԳԸ
ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
Ադրբեջանի հոգևոր առաջնորդ Ալլահշուքյուր Փաշազադեի վերջին հայտարարությունները, հնչեցված «Արևմտյան Ադրբեջան» անվանումը կրող բացահայտ զավթողական նախաձեռնության շրջանակում, հերթական անգամ ապացուցում են, որ Բաքվում շարունակվում է պետականորեն համակարգված և գաղափարականորեն ձևակերպված տարածքային հավակնությունների քաղաքականությունը։
Սա այլևս պարզապես քարոզչություն չէ․ սա ծրագրային հայտարարություն է, որի հիմքում ընկած է Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ շարունակական ճնշման և նոր պահանջների նախապատրաստումը։
Փաշազադեի խոսքում հնչած ձևակերպումները՝ «Ղարաբաղի, Զանգեզուրի և Արևմտյան Ադրբեջանի հողերի վերադարձի» վերաբերյալ, ոչ միայն խեղաթյուրում են պատմական ու իրավական իրականությունը, այլև բացահայտորեն կասկածի տակ են դնում Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությունն ու տարածքային ամբողջականությունը։
«Մշակութային-հոգևոր ինքնիշխանության վերականգնման» մասին խոսույթը, իրականում, քաղաքական լեզվով քողարկված ռևիզիոնիզմ է, որի նպատակն է հիմնավորել ապագա հավակնությունները։
Այս հայտարարությունները հնչում են այն բանից հետո, երբ Արցախի հայ բնակչությունը ենթարկվեց էթնիկ զտման, իսկ հայկական մշակութային և հոգևոր ժառանգությունը շարունակում է համակարգված ոչնչացվել կամ յուրացվել։ Այդ ֆոնին խաղաղության մասին խոսելը, միաժամանակ շրջանառելով նոր տարածքային պահանջներ, միջազգային հանրությանն ուղղված երկակի ուղերձ է․ արտաքին աշխարհին ներկայացվում է «խաղաղասիրություն», իսկ ներսում ձևավորվում է նոր պահանջատիրության գաղափարախոսություն։
Հատկանշական է նաև, որ Ադրբեջանում պետականորեն խրախուսվում են նման հայտարարությունները, ներառյալ՝ հոգևոր առաջնորդների կողմից, մինչդեռ Հայաստանում քաղաքական կարծիք արտահայտող հոգևորականները ենթարկվում են ճնշումների և հետապնդումների։ Այդ թվում՝ հենց Փաշազադեի կողմից հնչեցվող «քննադատությունները», ուղղված Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու և Սփյուռքի հասցեին, օրինաչափորեն նախորդում են Երևանյան ռեժիմի համար բռնաճնշումների նոր ալիքներին։
Այս հակադրությունը բացահայտում է ոչ միայն Բաքվի ռազմավարությունը, այլև այն վտանգավոր միտումը, որով ՀՀ գործող կոլաբորացիոն իշխանությունները փաստացի թուլացնում են ազգային դիմադրողականությունը՝ հալածելով սեփական հոգևոր և ազգային ինստիտուտները։ Փաշազադեի այս հայտարարությունը նաև հստակեցնում է, թե ինչի է հանգեցնում ՀՀ իշխանությունների վարած միակողմանի զիջումների քաղաքականությունը․ այն ոչ թե մեղմացնում է ագրեսիվ հռետորաբանությունը, այլ, հակառակը, խրախուսում է նոր պահանջներ։
Առանձնակի մտահոգիչ է, որ այս արշավը տեղի է ունենում ԱՄՆ-ի և եվրոպական կառույցների փաստացի լռության պայմաններում։ Այդ լռությունը զավեշտալի կլիներ, եթե չլիներ վտանգավոր։ Տարածաշրջանում կայուն խաղաղություն հնարավոր չէ կառուցել այն պայմաններում, երբ ագրեսիվ և ռևիզիոնիստական հռետորաբանությունը չի ստանում հստակ քաղաքական գնահատական։
Մենք գիտակցում ենք միջազգային ներգրավվածության կարևորությունը և հասկանում ենք, որ Հայաստանը չի կարող մեկուսացված գոյատևել այս բարդ աշխարհաքաղաքական միջավայրում։ Սակայն խաղաղությունը չի կարող կառուցվել ազգային արժանապատվության, պատմական հիշողության և պետական ինքնիշխանության հաշվին։ Խաղաղությունը չի կարող հիմնված լինել վախի կամ միակողմանի զիջումների վրա։
Այն պահանջում է հստակ սահմաններ, փոխադարձ պատասխանատվություն և ուժի սպառնալիքից հրաժարում։
Հակառակ Ադրբեջանի կողմից ձևավորվող կեղծ «ձեռքբերումների» և արտաքին աջակցությամբ սնվող ինքնավստահ հռետորաբանության՝ մենք համոզված ենք, որ հայկական պետականությունն ու ազգային կամքը ունեն բավարար ներուժ՝ այս իրավիճակը փոխելու համար։
Պատմությունը բազմիցս ցույց է տվել, որ հայ ժողովուրդը կարողանում է վերականգնել իր իրավունքներն ու արժանապատվությունը նույնիսկ ամենածանր պայմաններում։
Ազգային-ժողովրդավարական Բևեռի խորհուրդ
25 փետրվարի, 2026թ, Երևան
ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
Ադրբեջանի հոգևոր առաջնորդ Ալլահշուքյուր Փաշազադեի վերջին հայտարարությունները, հնչեցված «Արևմտյան Ադրբեջան» անվանումը կրող բացահայտ զավթողական նախաձեռնության շրջանակում, հերթական անգամ ապացուցում են, որ Բաքվում շարունակվում է պետականորեն համակարգված և գաղափարականորեն ձևակերպված տարածքային հավակնությունների քաղաքականությունը։
Սա այլևս պարզապես քարոզչություն չէ․ սա ծրագրային հայտարարություն է, որի հիմքում ընկած է Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ շարունակական ճնշման և նոր պահանջների նախապատրաստումը։
Փաշազադեի խոսքում հնչած ձևակերպումները՝ «Ղարաբաղի, Զանգեզուրի և Արևմտյան Ադրբեջանի հողերի վերադարձի» վերաբերյալ, ոչ միայն խեղաթյուրում են պատմական ու իրավական իրականությունը, այլև բացահայտորեն կասկածի տակ են դնում Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությունն ու տարածքային ամբողջականությունը։
«Մշակութային-հոգևոր ինքնիշխանության վերականգնման» մասին խոսույթը, իրականում, քաղաքական լեզվով քողարկված ռևիզիոնիզմ է, որի նպատակն է հիմնավորել ապագա հավակնությունները։
Այս հայտարարությունները հնչում են այն բանից հետո, երբ Արցախի հայ բնակչությունը ենթարկվեց էթնիկ զտման, իսկ հայկական մշակութային և հոգևոր ժառանգությունը շարունակում է համակարգված ոչնչացվել կամ յուրացվել։ Այդ ֆոնին խաղաղության մասին խոսելը, միաժամանակ շրջանառելով նոր տարածքային պահանջներ, միջազգային հանրությանն ուղղված երկակի ուղերձ է․ արտաքին աշխարհին ներկայացվում է «խաղաղասիրություն», իսկ ներսում ձևավորվում է նոր պահանջատիրության գաղափարախոսություն։
Հատկանշական է նաև, որ Ադրբեջանում պետականորեն խրախուսվում են նման հայտարարությունները, ներառյալ՝ հոգևոր առաջնորդների կողմից, մինչդեռ Հայաստանում քաղաքական կարծիք արտահայտող հոգևորականները ենթարկվում են ճնշումների և հետապնդումների։ Այդ թվում՝ հենց Փաշազադեի կողմից հնչեցվող «քննադատությունները», ուղղված Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու և Սփյուռքի հասցեին, օրինաչափորեն նախորդում են Երևանյան ռեժիմի համար բռնաճնշումների նոր ալիքներին։
Այս հակադրությունը բացահայտում է ոչ միայն Բաքվի ռազմավարությունը, այլև այն վտանգավոր միտումը, որով ՀՀ գործող կոլաբորացիոն իշխանությունները փաստացի թուլացնում են ազգային դիմադրողականությունը՝ հալածելով սեփական հոգևոր և ազգային ինստիտուտները։ Փաշազադեի այս հայտարարությունը նաև հստակեցնում է, թե ինչի է հանգեցնում ՀՀ իշխանությունների վարած միակողմանի զիջումների քաղաքականությունը․ այն ոչ թե մեղմացնում է ագրեսիվ հռետորաբանությունը, այլ, հակառակը, խրախուսում է նոր պահանջներ։
Առանձնակի մտահոգիչ է, որ այս արշավը տեղի է ունենում ԱՄՆ-ի և եվրոպական կառույցների փաստացի լռության պայմաններում։ Այդ լռությունը զավեշտալի կլիներ, եթե չլիներ վտանգավոր։ Տարածաշրջանում կայուն խաղաղություն հնարավոր չէ կառուցել այն պայմաններում, երբ ագրեսիվ և ռևիզիոնիստական հռետորաբանությունը չի ստանում հստակ քաղաքական գնահատական։
Մենք գիտակցում ենք միջազգային ներգրավվածության կարևորությունը և հասկանում ենք, որ Հայաստանը չի կարող մեկուսացված գոյատևել այս բարդ աշխարհաքաղաքական միջավայրում։ Սակայն խաղաղությունը չի կարող կառուցվել ազգային արժանապատվության, պատմական հիշողության և պետական ինքնիշխանության հաշվին։ Խաղաղությունը չի կարող հիմնված լինել վախի կամ միակողմանի զիջումների վրա։
Այն պահանջում է հստակ սահմաններ, փոխադարձ պատասխանատվություն և ուժի սպառնալիքից հրաժարում։
Հակառակ Ադրբեջանի կողմից ձևավորվող կեղծ «ձեռքբերումների» և արտաքին աջակցությամբ սնվող ինքնավստահ հռետորաբանության՝ մենք համոզված ենք, որ հայկական պետականությունն ու ազգային կամքը ունեն բավարար ներուժ՝ այս իրավիճակը փոխելու համար։
Պատմությունը բազմիցս ցույց է տվել, որ հայ ժողովուրդը կարողանում է վերականգնել իր իրավունքներն ու արժանապատվությունը նույնիսկ ամենածանր պայմաններում։
Ազգային-ժողովրդավարական Բևեռի խորհուրդ
25 փետրվարի, 2026թ, Երևան